Przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w Luksemburgu toczy się właśnie jedno z najważniejszych postępowań w najnowszej historii europejskiego prawa wyznaniowego — sprawa C-12/25 (Bisdom Gent). Przedmiotem sporu jest fundamentalne pytanie: czy unijne rozporządzenie RODO (w tym art. 17 definiujący „prawo do bycia zapomnianym”) może zobowiązać Kościół katolicki do całkowitego usunięcia informacji o udzielonym chrzcie z ksiąg parafialnych?

Rozprawa przed Wielką Izbą TSUE odbyła się 30 czerwca 2026 r., a już 1 października 2026 r. spodziewana jest kluczowa opinia Rzecznik Generalnej Trybunału, Tamary Ćapety. Zaledwie kilkanaście dni temu, we wrześniu 2026 r., oficjalne i alarmujące stanowisko w tej sprawie zajęła Komisja Episkopatów Unii Europejskiej (COMECE).

Dla polskich proboszczów, którzy na co dzień odpowiadają za archiwizację i bezpieczeństwo ksiąg sakramentalnych, wyrok ten może oznaczać przełom w dotychczasowej praktyce kancelaryjnej.

1. Skąd wziął się spór? Belgijski nakaz kasowania chrztu

Sprawa rozpoczęła się w Belgii, gdzie obywatel ochrzczony w dzieciństwie wystąpił formalnie z Kościoła katolickiego i złożył wniosek o całkowite wymazanie swojego nazwiska z rejestru chrztów Diecezji Gandawskiej (Bisdom Gent).

Zgodnie z wielowiekowym prawem kanonicznym diecezja odmówiła zniszczenia wpisu, dokonując jedynie urzędowej adnotacji na marginesie o akcie apostazji. Belgijski państwowy organ ochrony danych (Gegevensbeschermingsautoriteit — GBA) nakazał jednak Kościołowi fizyczne usunięcie zapisu, argumentując, że dożywotnie przechowywanie danych bez bieżącej zgody narusza zasadę celowości i minimalizacji RODO.

Sprawa po odwołaniu diecezji trafiła do Sądu Apelacyjnego w Brukseli, który skierował do TSUE serię pytań prejudycjalnych:

Dokumentacja źródłowa i podstawa prawna
📜DOKUMENTACJA PREJUDYCJALNA TSUE (CURIA.EUROPA.EU)
Źródło: Oficjalny Rejestr TSUE (curia.europa.eu), Sprawa C-12/25
Treść pytania prejudycjalnego: „Czy art. 17 ust. 1 RODO należy interpretować w ten sposób,
że administrator danych w osobie wspólnoty religijnej ma obowiązek usunięcia wpisu
w rejestrze chrztów na wniosek osoby, która zrezygnowała z członkostwa w tej wspólnocie?”

2. Wrzesień 2026: Biskupi Europy (COMECE) biją na alarm

We wrześniu 2026 r. Komisja Konferencji Episkopatów Unii Europejskiej (COMECE) opublikowała obszerne stanowisko prawne, ostrzegając przed próbą uczynienia z ksiąg sakramentalnych „zwykłych baz marketingowych”.

Biskupi UE zwrócili uwagę na trzy nienaruszalne aspekty: 1. Fakt sakramentalny, a nie lista subskrybentów: Sakrament chrztu w teologii katolickiej ma charakter nieusuwalnego znamienia duchowego (character indelebilis). Księga chrztów jest historycznym świadectwem faktu, który rzeczywiście zaistniał, a nie rejestrem członków klubu, z którego można się wypisać bez śladu. 2. Autonomia Kościoła gwarantowana w traktatach: Artykuł 17 Traktatu o Funkcjonowaniu UE (TFUE) nakazuje Unii szanować status, jaki kościoły cieszą się w prawie krajowym. Ingerencja organów państwowych w treść ksiąg liturgicznych stanowiłaby naruszenie wolności religijnej. 3. Funkcja dowodowa i cywilnoprawna: Wypisy z ksiąg chrztu są wykorzystywane w procedurach kanonicznych (np. przy zawieraniu małżeństwa, gdzie proboszcz musi zweryfikować stan wolny narzeczonych), a nierzadko także w procedurach cywilnych i spadkowych.

3. Jak wygląda sytuacja prawna w Polsce? NSA a Prezes UODO

W Polsce orzecznictwo wypracowało dotychczas stabilną linię obrony autonomii parafii. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wielokrotnie potwierdził, że:

  • Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) nie jest właściwy do nakazywania proboszczom dokonywania zmian w księgach metrykalnych.
  • Zgodnie z art. 91 ust. 1 RODO, Kościół katolicki w Polsce stosuje własne prawo partykularne — Dekret ogólny KEP w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w Kościele katolickim z dnia 13 marca 2018 r.
  • Organem właściwym do rozpatrywania skarg dotyczących danych w parafii jest wyłącznie Kościelny Inspektor Ochrony Danych (KIOD).

Zgodnie z wytycznymi KIOD, osoba dokonująca apostazji ma prawo do naniesienia w księdze chrztów wyraźnej adnotacji kanonicznej, jednak sam wpis metrykalny pozostaje nienaruszony.

4. Dlaczego sprawa C-12/25 to punkt zwrotny dla każdego proboszcza?

Choć orzecznictwo polskich sądów chroni parafie, ewentualny niekorzystny wyrok TSUE w sprawie C-12/25 może uruchomić bezprecedensowy nacisk na zmianę polskiego prawa.

Środowiska domagające się likwidacji autonomii Kościoła już teraz postulują uchylenie art. 91 RODO i objęcie ksiąg parafialnych bezpośrednim nadzorem świeckich urzędników. W praktyce oznacza to, że kancelaria parafialna musi wykazać najwyższy standard bezpieczeństwa i profesjonalizmu:

  • Każda odmowa wydania zaświadczenia czy adnotacja o apostazji musi mieć ścisłe oparcie w procedurach kanonicznych.
  • Dane wiernych nie mogą „leżeć na widoku” ani być narażone na nieautoryzowany dostęp osób trzecich.
  • Kancelaria musi być gotowa na wykazanie tzw. rozliczalności — kto, kiedy i na jakiej podstawie miał wgląd w dane parafian.

5. Jak Acutis chroni parafię podczas sporów o RODO?

Oprogramowanie kancelaryjne Acutis zostało zaprojektowane od pierwszego dnia w ścisłej konsultacji z wymogami prawa kanonicznego (kan. 535 Kodeksu Prawa Kanonicznego) oraz Dekretu Ogólnego KEP z 2018 r.:

  1. 1Baza w 100% Offline (Szyfrowanie AES-256): W przeciwieństwie do systemów chmurowych, dane parafian w Acutis nie są przesyłane na serwery zewnętrznych korporacji. Baza danych spoczywa bezpiecznie na komputerze w kancelarii parafialnej, zabezpieczona wojskowym standardem szyfrowania. Żaden zewnętrzny robot ani wyciek internetowy nie ma do niej dostępu.
  2. 2Automatyczne Adnotacje Kanoniczne: System pozwala na zgodne z dekretem KEP i prawem kanonicznym rejestrowanie adnotacji marginalnych (o zawartym małżeństwie, święceniach, ślubach zakonnych czy formalnym wystąpieniu z Kościoła) bez ryzyka uszkodzenia pierwotnego aktu metrykalnego.
  3. 3Urzędowe Druki A4 w 30 Sekund (Ad Sacra): Wszelkie odpisy i świadectwa generowane są według oficjalnych formularzy episkopatu, z automatycznym naniesieniem wymaganych klauzul prawnych, co eliminuje błędy formalne podczas wizytacji kanonicznych.
  4. 4Niezależność od Przerw w Dostępie do Internetu: Kancelaria funkcjonuje bez zakłóceń nawet przy braku połączenia z siecią, a automatyczne potrójne kopie bezpieczeństwa chronią dorobek pokoleń przed awarią sprzętu.

Podsumowanie

Sprawa C-12/25 pokazuje, że czasy, w których kancelaria parafialna mogła opierać się wyłącznie na tradycyjnych, niechronionych zeszytach czy amatorskich plikach na pulpicie, bezpowrotnie minęły. W obliczu unijnych sporów prawnych proboszcz potrzebuje narzędzia, które daje mu pewność kanoniczną i święty spokój.

👉 Chcesz sprawdzić, jak Acutis zabezpiecza dane sakramentów w praktyce? Uruchom bezpłatny 30-dniowy okres próbny i zobacz, jak w kilkadziesiąt sekund uporządkować rejestry sakramentów zgodnie z Dekretem KEP.